5 تغییر در تراس و پشتبام که می‌تواند ارزش کاربردی ملک را بیشتر کند

تراس بزرگی که فقط چند ماه از سال قابل استفاده است یا پشت‌بامی که عملاً به محل قرار دادن تجهیزات ساختمان تبدیل شده، متراژی است که وجود دارد اما نقش چندانی در زندگی ساکنان ندارد. برای افزایش ارزش کاربردی ملک همیشه لازم نیست متراژ بنا بیشتر شود. گاهی می‌توان با چند تغییر هدفمند، بخش‌هایی از ساختمان را که استفاده محدودی دارند به فضای نشیمن، دورهمی، استراحت یا حتی فضای مکمل یک واحد تجاری تبدیل کرد.

نکته مهم این است که تغییرات تراس و پشت‌بام صرفاً تزئینی نباشند. قرار دادن چند گلدان، خرید مبلمان جدید یا نصب نورهای دکوراتیو ممکن است ظاهر فضا را بهتر کند، اما تا زمانی که مشکلاتی مثل تابش شدید آفتاب، بارندگی، نبود نور مناسب شب، کف نامناسب یا کمبود حریم خصوصی حل نشده باشند، میزان استفاده واقعی از فضا تغییر زیادی نمی‌کند.

۱. فضایی بسازید که با تغییر آب‌وهوا بلااستفاده نشود

یکی از اصلی‌ترین دلایل کم‌استفاده ماندن تراس و پشت‌بام، وابستگی شدید آن‌ها به شرایط جوی است. ممکن است یک تراس در عصرهای بهاری بسیار مطلوب باشد، اما در ظهر تابستان به دلیل تابش مستقیم آفتاب یا در روز بارانی عملاً قابل استفاده نباشد. در چنین شرایطی مبلمان خوب یا طراحی زیبا هم مشکل اصلی را حل نمی‌کند.

اولین تغییر باید کاهش وابستگی فضا به آب‌وهوا باشد. برای این کار گزینه‌هایی مانند سایبان، پرگولا، پوشش‌های ثابت و سقف متحرک وجود دارد. تفاوت مهم این گزینه‌ها در میزان کنترل کاربر روی فضای باز است. پوشش ثابت برای فضایی مناسب است که تقریباً همیشه به سایه و محافظت در برابر بارندگی نیاز دارد. سایبان برای کنترل آفتاب در بعضی تراس‌ها کافی است. اما اگر هدف این باشد که فضا در یک روز کاملاً باز بماند و هنگام بارش یا تابش شدید پوشیده شود، پوشش متحرک انعطاف بیشتری ایجاد می‌کند. برای آشنایی با ساختار و مدل‌های مختلف این نوع پوشش می‌توان نمونه‌های تولیده شده توسط رکت های مختلف مثل بامتک، اسکای روف، پرشین یا ابتکار را مشاهده کرد.

۲. کف‌سازی و زهکشی را متناسب با یک فضای واقعاً قابل استفاده طراحی کنید

گاهی مشکل تراس نه کمبود فضا، بلکه کف نامناسب آن است. سطحی که بعد از بارندگی آب روی آن باقی می‌ماند، بیش از حد لغزنده است یا نظافت دشواری دارد، به‌مرور باعث می‌شود ساکنان کمتر از محیط استفاده کنند. در پشت‌بام این موضوع مهم‌تر است، چون خطا در شیب‌بندی و تخلیه آب می‌تواند به عایق رطوبتی و لایه‌های زیرین آسیب برساند.

اگر قرار است تراس یا پشت‌بام بخشی از فضای زندگی شود، کف‌سازی باید متناسب با همین هدف انتخاب شود. مقاومت در برابر شرایط بیرونی، قابلیت نظافت، لغزنده نبودن سطح و هماهنگی با شیب‌بندی از معیارهای اصلی هستند. در فضایی که مبلمان جابه‌جا می‌شود، سطح کف باید هموار باشد و در عین حال نباید خروج آب را مختل کند.

در پشت‌بام، تغییر کف نباید مسیر خروج آب باران را مسدود کند یا باعث آسیب به عایق رطوبتی شود. اگر کف کاذب، چوب فضای باز یا پوشش‌های مشابه استفاده می‌شود، دسترسی به کف‌شورها و نقاطی که احتمال نیاز به تعمیر دارند نیز باید حفظ شود. یک خطای رایج این است که طراحی ظاهری ابتدا انجام شود و مسئله تخلیه آب بعداً مورد توجه قرار گیرد. ترتیب درست برعکس است. ابتدا باید شیب، کف‌شور، عایق و مسیر حرکت آب مشخص شود و سپس متریال نهایی انتخاب شود. همین تغییر به ظاهر ساده می‌تواند استفاده روزانه از فضا را راحت‌تر کند و ارزش کاربردی ملک را بیشتر از یک بازسازی صرفاً تزئینی بالا ببرد.

۳. نورپردازی را برای استفاده طراحی کنید، نه فقط زیبایی

تراسی که بعد از غروب تنها با یک چراغ دیواری روشن می‌شود، ممکن است برای چند دقیقه حضور مناسب باشد اما برای شام، مطالعه، دورهمی یا استراحت چندان راحت نیست. اگر قرار است فضا در ساعات بیشتری از شبانه‌روز استفاده شود، نورپردازی باید بخشی از طراحی کاربردی آن باشد، نه فقط عنصری برای زیباتر شدن تصاویر شب.

برای کاربردی‌تر شدن فضا بهتر است نورپردازی لایه‌ای باشد. نور اصلی باید امکان حرکت و استفاده ایمن از محیط را فراهم کند. در کنار آن می‌توان نور ملایم‌تری برای قسمت نشیمن و نور نقطه‌ای برای گیاهان، دیوار یا عناصر معماری در نظر گرفت. محل قرارگیری منابع نور هم مهم است. چراغی که مستقیم در چشم افراد قرار می‌گیرد یا سایه شدید ایجاد می‌کند، کیفیت استفاده از محیط را کم می‌کند.

۴. حریم خصوصی را بدون تبدیل فضای باز به یک اتاق بسته افزایش دهید

یکی از دلایلی که بعضی تراس‌ها با وجود متراژ مناسب استفاده نمی‌شوند، دید مستقیم ساختمان‌های مجاور است. اگر کاربر هنگام نشستن در تراس احساس کند دائماً در معرض دید قرار دارد، احتمالاً این قسمت از خانه کمتر وارد برنامه روزمره او می‌شود. این مشکل در آپارتمان‌های متراکم و پشت‌بام‌هایی که ارتفاع مشابه با ساختمان‌های اطراف دارند بیشتر دیده می‌شود.

برای ایجاد حریم خصوصی لزوماً نباید دور تراس دیوار کشید. لوورهای عمودی، صفحات مشبک، پوشش‌های سبز، فلاورباکس‌های بلند و بعضی دیواره‌های سبک می‌توانند زاویه دید را محدود کنند بدون اینکه جریان هوا یا حس فضای باز کاملاً از بین برود. در بعضی پروژه‌ها حتی تغییر محل نشیمن یا چرخاندن جهت مبلمان می‌تواند بخش مهمی از مشکل را حل کند. در پشت‌بام نیز باید به باد توجه بیشتری داشت. استفاده از المان‌های بلند، فلاورباکس‌های سنگین یا صفحات بزرگ بدون توجه به شرایط سازه و نیروی باد تصمیم مناسبی نیست و جزئیات اجرایی این بخش باید متناسب با ساختمان طراحی شود.

۵. به‌جای یک کاربری ثابت، فضا را چندمنظوره طراحی کنید

برای یک فضای چندمنظوره، مبلمان متحرک و سبک معمولاً انتخاب مناسب‌تری از اجزای بزرگ و ثابت است. نیمکت‌هایی که فضای ذخیره‌سازی دارند، میزهای جمع‌شونده، صندلی‌هایی که جابه‌جا می‌شوند و فلاورباکس‌هایی که مرز قسمت‌های مختلف را مشخص می‌کنند، امکان تغییر سریع چیدمان را فراهم می‌کنند. اگر فضای تراس محدود است، هر وسیله باید دلیل مشخصی برای اشغال آن بخش از فضا داشته باشد.

در پشت‌بام‌های بزرگ می‌توان فضا را به چند محدوده تقسیم کرد. برای مثال یک قسمت برای نشستن، یک قسمت برای فضای سبز و بخش دیگری برای فعالیت‌های روزمره در نظر گرفته شود. نیازی نیست این مرزبندی با دیوار انجام شود. تغییر کف، نورپردازی، مبلمان یا پوشش گیاهی می‌تواند محدوده‌ها را از یکدیگر تفکیک کند.

کدام تغییر باید اول انجام شود؟

اولویت را از مشکلی شروع کنید که بیشترین محدودیت را ایجاد کرده است. اگر تراس به دلیل آفتاب و باران بیشتر سال خالی می‌ماند، ابتدا مسئله پوشش را حل کنید. اگر آب روی کف جمع می‌شود، قبل از خرید مبلمان و اجرای فضای سبز باید سراغ شیب‌بندی و زهکشی رفت. اگر مشکل اصلی دید ساختمان‌های اطراف است، حریم خصوصی در اولویت قرار می‌گیرد.

برای پشت‌بام نیز هر تغییری که وزن قابل توجهی به ساختمان اضافه می‌کند، به سازه متصل می‌شود یا روی عایق و مسیر تخلیه آب اثر دارد، باید پیش از اجرا از نظر فنی ارزیابی شود. زیباسازی زمانی به ارزش کاربردی ملک اضافه می‌کند که استفاده از فضا را راحت‌تر کند و در مقابل، مسئله تازه‌ای برای ساختمان به وجود نیاورد.