۵ دلیل جمع شدن آب در چاله آسانسور و روش‌های اصولی آب‌بندی

چاله آسانسور به عنوان پایین‌ترین و عمیق‌ترین بخش در زیرساخت هر سازه، نخستین نقطه‌ای است که در معرض مواجهه با آب‌های زیرزمینی و رطوبت خاک قرار می‌گیرد. نفوذ آب به این فضا تنها یک آسیب ظاهری یا نم‌زدگی ساده نیست؛ بلکه تهدیدی مستقیم برای سلامت سازه‌ای پی ساختمان، ایمنی جانی ساکنان و سرمایه مالی مالکان محسوب می‌شود. چاله آسانسور محل استقرار تجهیزات گران‌قیمت مکانیکی، ضربه‌گیرها و مدارهای برقی حساس است و کوچک‌ترین بی‌توجهی به ورود رطوبت، می‌تواند زنجیره‌ای از حوادث و هزینه‌های گزاف را به همراه داشته باشد. از این رو، اجرای اصولی آب بندی چاله آسانسور یکی از حیاتی‌ترین اقدامات در نگهداری و تکمیل سازه‌های مدفون به شمار می‌رود. 

دلایل اصلی جمع شدن و نفوذ آب در چاله آسانسور چیست؟

اگر منشا واقعی نفوذ آب به درستی شناسایی نشود، هرگونه اقدام برای عایق‌کاری سطحی، نتیجه‌ای جز دوباره‌کاری، هدر رفت بودجه ساختمان و اتلاف زمان نخواهد داشت. عوامل پنج‌گانه اصلی که باعث ورود و تجمع آب در چاله آسانسور می‌شوند عبارتند از:

• بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی: بارندگی‌های شدید فصلی، ذوب برف‌ها، تغییرات اقلیمی یا ساخت‌وسازهای مجاور ساختمان می‌توانند سفره‌های آب زیرزمینی را بالا بیاورند.
• عدم اجرای عایق‌کاری اولیه یا ناکارآمدی روش‌های سنتی: عدم استفاده از عایق مناسب در زمان ساخت، آسیب دیدن لایه‌های ضدآب حین عملیات عمرانی، فرسودگی و تجزیه طبیعی عایق‌های قدیمی با گذشت زمان نیز از دلایل مهم جمع شدن آب هستند.
• نشست ساختمان، ترک‌های سازه‌ای و درزها: نشست طبیعی سازه ساختمان و فشار ناشی از حرکت آسانسور باعث ایجاد ترک‌های ریز یا عمیق می‌شود.
• نقص در سیستم زهکشی و روان‌آب‌های سطحی: مسدود شدن یا عدم گنجایش کانال‌های زهکشی شهری و سطحی در زمان بارش‌های شدید، باعث پس‌زدگی اب و ورود روان‌آب‌ها به داخل چاله آسانسور می‌شود.
• نشتی لوله‌های تاسیسات و ورود آب ناشی از شست‌وشو: ترکیدگی یا نم‌زدگی لوله‌های آب و فاضلاب مجاور و همچنین ورود آب ناشی از طی‌کشیدن و شست‌وشوی طبقات توسط نظافتچیان نیز باعث جمع شدن آب در چاله آسانسور می‌شود.

خطرات نفوذ آب به چاله آسانسور

نفوذ آب به چاله آسانسور، یک کانون خطر بالقوه برای کل آپارتمان است و عایق نکردن آن، پیامدهای خسارت‌بار زیر را در پی خواهد داشت: 

• آسیب شدید به تجهیزات مکانیکی و الکتریکی: رطوبت باعث زنگ‌زدگی و خوردگی عمیق در ریل‌های راهنما، ضربه‌گیرها، فنرها، موتور، سیستم‌های سیم‌بکسل و چرخ‌قرقره‌ها می‌شود.
• خطرات جانی، اتصال کوتاه و آتش‌سوزی: تماس آب با کابل‌های برقی روکش عایق آن‌ها را تخریب کرده و خطر برق‌گرفتگی و آتش‌سوزی را به شدت افزایش می‌دهد.
• کاهش عمر مفید سازه و تخریب بتن: تماس مداوم آب با سازه بتنی، موجب تخریب شیمیایی، پوک شدن بتن، خوردگی میلگردها و در نهایت تضعیف پی اصلی ساختمان می‌شود.
• خطرات بهداشتی و تجمع گاز سمی سولفید هیدروژن: رطوبت دائمی بستر مناسبی برای رشد کپک و قارچ است. علاوه بر این، تجزیه بی‌هوازی مواد ارگانیک در آب راکد در ترکیب با روغن و گریس تجهیزات، ممکن است گاز کشنده و بسیار سمی سولفید هیدروژن تولید شود که می‌تواند سلامت ساکنان را تهدید می‌کند.

روش اصلی آب بندی چاله آسانسور

سریع‌ترین و مطمئن‌ترین روش برای آب‌بندی چاله آسانسور، استفاده از روش‌های نوین عایق‌کاری است. برای مسدود کردن نشتی‌های فعال و معابر پرفشار آب، تزریق رزین پلی‌یورتان تحت فشار بالا بهترین گزینه است. و برای رفع نم‌زدگی عمومی و رطوبت ماندگار نیز استفاده از عایق‌های نفوذگر و پوشش‌های نانو توصیه می‌شود؛ زیرا این مواد بدون کنده‌کاری، به عمق بافت بتن نفوذ کرده، با هیدروکسید کلسیم بتن واکنش داده و آن را در برابر فشار منفی آب عایق می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با همه روش‌های آب بندی چاله آسانسور کلیک کنید.

جدول مقایسه فنی روش‌های سنتی و روش‌های نوین عایق‌کاری

تفاوت‌های روش‌های سنتی و روش‌های نوین عایق‌کاری را در جدول زیر ببینید:

بهترین مواد نوین عایق‌کاری چاله آسانسور بدون نیاز به تخریب

استفاده از فناوری‌های جدید عایق‌کاری، امکان مهار کامل نفوذ آب را فراهم می‌سازند. پنج ماده برتر عایق‌کاری بدون تخریب عبارتند از:

• ملات‌های آنی‌گیر: تاثیر  این ملات‌ها در کمتر از چند دقیقه مشخص شده و به عنوان راهکار اضطراری برای مهار جریان مستقیم آب پیش از مراحل تکمیلی به کار می‌روند.
• عایق‌های نفوذگر کریستال‌شونده: استفاده از ترکیبات پرقدرتی نظیر پودر کریستال باعث می‌شود حتی در آینده نیز در صورت ایجاد ترک‌های ریز، کریستال‌ها با دریافت رطوبت مجددا فعال شده و ترک را خودبه‌خود ترمیم کنند.
• تزریق رزین پلی‌یورتان: بهترین راهکار برای مهار نشتی‌های فعال تزریق رزین پلی‌یورتان است. این رزین پس از تزریق، در تماس با آب تا چندین برابر حجم خود منبسط شده و فوم پلیمری متراکم و الاستیکی تشکیل می‌دهد که مسیر آب را در کسری از ثانیه مسدود می‌نماید. 
• تزریق اپوکسی: ماده‌ای بسیار قوی برای بازسازی ساختار ترک‌های خنثی، خشک و بدون حرکت (غیرفعال) که مقاومت مکانیکی بتن را بازمی‌گرداند.
• پوشش‌های آب‌بند پلیمری دو جزئی و الاستیک: پوشش‌های کشسان پایه‌سیمانی تقویت‌شده با رزین‌های اکریلیک و نانو ذرات، لایه‌ای یکپارچه و منعطف روی سطح داخلی ایجاد می‌کنند که در برابر لرزش‌های دینامیکی ناشی از ترمز و حرکت آسانسور کاملا تاب‌آور هستند.

مراحل گام‌به‌گام جلوگیری از جمع شدن آب در چاله آسانسور

حتی بهترین مواد آب‌بندی نیز بدون آماده‌سازی صحیح سطح و اجرای اصولی، عملکرد مناسبی نخواهند داشت. برای جلوگیری از نفوذ آب به چاله آسانسور و افزایش ماندگاری عایق، مراحل زیر را به‌ترتیب انجام دهید.

• شناسایی منبع ورود آب: پیش از شروع عملیات، محل و علت نفوذ آب را مشخص کنید. برای شناسایی مسیرهای پنهان رطوبت می‌توان از دستگاه‌های رطوبت‌سنج بتن، دوربین حرارتی و تجهیزات تشخیص نشتی استفاده کرد.
• آماده‌سازی سطح: سطح کف و دیواره‌های چاله آسانسور را از گردوغبار، روغن، گریس و قسمت‌های سست پاک کنید. همچنین، درزها و ترک‌ها را متناسب با روش ترمیم آماده کنید تا مواد آب‌بندی به‌خوبی به سطح بچسبند.
• مهار نشتی‌های فعال: اگر آب به‌صورت پیوسته یا با فشار از دیواره‌ها یا کف چاله خارج می‌شود، ابتدا باید نشتی مهار شود. برای این کار، با توجه به شرایط محل، می‌توان از ملات آنی‌گیر یا تزریق رزین پلی‌یورتان استفاده کرد.
• اجرای عایق رطوبتی: پس از آماده‌سازی سطح و مهار نشتی‌ها، عایق رطوبتی مناسب را مطابق دستورالعمل سازنده روی کف و دیواره‌ها اجرا کنید. بسته به نوع محصول، ممکن است اجرای دو تا سه لایه با جهت‌های متقاطع لازم باشد.
• رعایت نکات ایمنی و تهویه: هنگام اجرای عایق، تهویه مناسب محیط و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی ضروری است. همچنین، پیش از ورود به چاله آسانسور باید خطر تجمع گازهای سمی، کمبود اکسیژن و بخارات مواد شیمیایی بررسی شود.
• بازرسی و نگهداری دوره‌ای: پس از اتمام عملیات، وضعیت عایق‌بندی، ترک‌ها و نشانه‌های نفوذ رطوبت را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید. فاصله زمانی بازرسی‌ها باید متناسب با شرایط محیط و توصیه متخصص تعیین شود تا مشکلات احتمالی پیش از گسترش شناسایی شوند.

جمع‌بندی

جمع شدن آب در چاله آسانسور می‌تواند ناشی از بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی، نقص در عایق‌کاری، ترک‌های بتن، مشکلات زهکشی یا نشتی تأسیسات باشد. برای جلوگیری از تکرار این مشکل، ابتدا باید منبع نفوذ آب شناسایی و سپس روش مناسب آب‌بندی انتخاب شود.

استفاده از ملات‌های آنی‌گیر، تزریق رزین پلی‌یورتان، مواد کریستال‌شونده و پوشش‌های پلیمری، بسته به شرایط پروژه، می‌تواند به مهار نشتی و جلوگیری از نفوذ مجدد آب کمک کند. انتخاب روش مناسب به وضعیت بتن، شدت نشتی و فشار آب بستگی دارد.

اگر در چاله آسانسور ساختمان خود با مشکل نفوذ یا تجمع آب مواجه هستید، می‌توانید برای بررسی شرایط پروژه و انتخاب روش مناسب آب‌بندی، از کارشناسان شرکت NSG مشاوره تخصصی دریافت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت راهنمایی، به وب‌سایت nsgkala.com مراجعه کنید.