آموزش رایگان لوله کشی سرد و گرم تاسیسات ساختمان+نکات مهم

یکی از بخش‌های پنهان ولی حیاتی هر خانه لوله کشی و تاسیسات است. این سیستم لوله کشی کمک می‌کند تا دسترسی به آب آسان و دفع فاضلاب نیز کاملا بهداشتی صورت بگیرد. اگر شما هم اکنون مشغول ساخت منزل مسکونی و یا… هستید می‌توانید با مطالعه این مقاله اطلاعات جامعی نسبت به شبکه لوله کشی به عنوان جزء اساسی خانه کسب کنید. در روند نسبتا طولانی لوله کشی به چند اقدام بسیار مهم نیازمندیم، تا بتوانیم یک سیستم یک‌پارچه و منظم از لوله‌ها را به یکدیگر متصل کرد. در این مقاله نکات مهم و کلیدی آموزش لوله کشی ساختمان نیز برای شما آورده شده است.

گام‌های کلی لوله کشی آب سرد و گرم

اولین قدم، تشخیص و طراحی نقشه لوله کشی ساختمان است. برای این منظور لازم است مناسبترین راه برای لوله‌ها معین شود. پس ما نیازمند نقشه‌ای برای تعین مسیر انشعابات لوله کشی آب گرم و سرد هستیم. علاوه بر آن محل خم‌ها، محل اتصالات، نوع و اندازه شیب‌ها و… در این نقشه مشخص شده است. معمولا نقشه‌ها کوتاه‌ترین مسیرها را مناسب‌ترین مسیر می‌دانند. البته متخصصان چندین و چند پارامتر دیگر برای کشیدن نقشه لوله‌ها در نظر می‌گیرند. این مرحله از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا اگر در این مرحله اشتباهی رخ بدهد حتما نتیجه سیستم نهایی با مشکل مواجه خواهد شد.

مرحله دوم حفاری و بسترسازی برای قرارگیری لوله‌ها است و بعد از آن بایستی با توجه به نقشه طراحی شده اندازه و نوع لوله آب گرم و سرد را انتخاب کرد. مرحله بعد که مرحله لوله گذاری و نصب لوله‌ها است مهم‌ترین قدم است. همچنین عمده وظیفه مجری نصب لوله‌ها در همین بخش لوله گذاری و اتصالات آن خلاصه می‌شود. لوله کش باید بتواند لوله‌ها را در نقاط مورد نیاز مثل حمام، آشپزخانه و… به صورت عمودی و در ارتفاع مناسب نصب کند. بعد از آن‌که از محکم بودن اتصالات مطمئن شدید برای تست فشار آب را باز کرده و هرگونه نشتی در امتداد اتصالات را بررسی کنید.

برای آب گرم نیز اتصال آن به منبع تغذیه یعنی آب گرم کن ضروری است. ابتدا آن را قطع کرده، اتصالات را انجام داده و بعد از تست فشار و نبودن نشتی از بین اتصالات، به آرامی آب گرم کن را روشن کرده. دیگر مراحل لوله کشی آب گرم همچون لوله کشی آب سرد است، تنها تفاوت در اتصال آن‌ها به منبع آب گرم کن است. در نهایت شیرآلات نقاط پایانی سیستم لوله کشی محسوب می‌شوند. در آخر لوله‌های آب سرد و گرم را به تجهیزات نهایی یعنی شیرآلات متصل می‌کنیم.

روش‌های رایج لوله کشی در ایران

امروزه در لوله کشی سرد و گرم ساختمان دو روش رایج و متداول وجود دارد که هرکدام مزایا و معایبی دارند. شما با توجه به امکانات و تجهیزات خود و همچنین با استفاده از نظرات ناظران و مهندسین می‌توانید یکی از این دو روش را برای لوله کشی ساختمان خود به کار بگیرید.

1.لوله کشی انشعابی

در این روش لوله کشی به کل ساختمان از رایزر اصلی منشعب می‌شود. لوله آب بعد از ورود به داخل ساختمان و نصب کنتور مستقیما در داخل ساختمان استفاده می‌شود. یعنی هرجا که لازم باشد یک انشعاب گرفته می‌شود، اما در انتهای کار کل مسیر لوله کشی به یک لوله ختم می‌شود. حالا جالب است بدانید لوله کشی انشعابی به دو روش قابل انجام است: رو کار و تو کار.

اگر بخواهید لوله‌های آب را که از رایزر اصلی منشعب شده است را از زیر مصالح عبور بدهید یعنی لوله کشی شما انشعابی توکار است. در اینجا نیاز به کنده کاری دارید و ممکن است این مسأله قدری برای ساختمان‌های درحال سکونت دشوار باشد. حالا اگر این لوله‌های آب را از رایزر اصلی بر روی سطح دیوار نصب کنیم، یعنی لوله کشی ما به روش انشعابی روکار است. این روش برای کسانی که به ظاهر زیبا و منظم اهمیت می‌دهند ممکن است قابل قبول نباشد، زیرا وجود لوله‌ها بر روی دیوار ممکن است ناخوشایند باشد، اگرچه تعمیر کردن لوله‌ها در این روش بسیار کار راحتی خواهد بود.

2.لوله کشی کلکتوری

یکی از روش‌هایی که طی چند سال اخیر مرسوم شده است، لوله کشی به روش کلکتوری می‌باشد. در این روش، هر کدام از لوله‌های آب گرم و سرد یک کلکتور جدا دارند و کار انشعاب را به سرویس بهداشتی و آشپزخانه و حمام و… انجام می‌دهند. ویژگی‌های مثبت این روش، کم بودن اتصالات و کاهش احتمال ترکیدگی لوله‌ها است. اگر به هر دلیلی لوله بترکد، در این روش نیاز نیست آب کل ساختمان را قطع کرد، فقط کافی است شیر مربوط به همان قسمت را قطع کرد. البته در این روش میزان استفاده از لوله زیاد است، ولی هنگام تعمیر بسیار راحت و مفید خواهد بود.

نکات مهم در لوله کشی که باید بدانید

انتخاب یک مسیر کوتاه و بدون اختلال برای لوله کشی، که معمولا لوله را در یک عمق مشخص قرار می‌دهند تا از تابش خورشید در امان باشد و همچنین در صورت بروز مشکل بتوان به لوله‌ها دسترسی راحتی داشت. یکی دیگر از نکات حائز اهمیت  استفاده از تجهیزات مناسب و لوله های مرغوب است. همچنین نگهداری و تمیز نگهداشتن لوله‌ها  باعث جلوگیری از تعمیرات پرهزینه است. همین بازرسی‌های منظم باعث شناسایی مشکلات جزئی قبل از تبدیل شدن به تعمیرات پرهزینه می‌شود.

یکی دیگر از نکات مهم نصب لوله کشی، که نباید از آن غافل شد رعایت فاصله استاندارد لوله آب از لوله فاضلاب است. بر اساس استاندارد سازمان آب و فاضلاب کشور باید حداقل 50 سانتی متر بین لوله کشی آب بهداشتی و فاضلاب فاصله باشد. سعی کنید به طور کلی این دو لوله را از همدیگر دور نگه دارید و یا چیدمان لوله کشی را توسط یک بازرس بررسی کنید.

استانداردهای لوله کشی می‌گویند باید از شیب افقی در لوله‌های افقی با ارتفاع زیاد استفاده کرد. برای این‌که در مواقع لازم، مثلا هنگامی که لوله نیاز به تمیز کردن دارد بتوانیم به راحتی آن را تخلیه کنیم. اگر نتوانیم این شیب را که برابر با یک سانتی متر در هر ۱٠٠٠ سانتی متر است را رعایت کنیم، مجبوریم مسیرهای فرعی را در طول مسیر لوله کشی برای تخلیه ایجاد کنیم.

جنس لوله‌ها برای لوله کشی آب و شوفاژ

لوله‌ها شاهراه سیستم آبی خانه شما هستند. از همین رو مهم است که کدام جنس و چه سطح از کیفیت را در لوله کشی ساختمانمان ارائه می‌دهیم. در لوله کشی خانه معمولا از لوله‌های متنوعی استفاده می شود. در این قسمت بنا داریم جنس لوله‌های استفاده شده را بررسی کنیم.

لوله‌های فلزی

در روش سنتی نصب و اتصال لوله‌های ساختمان معمولا از لوله‌هایی با جنس فلزی استفاده می‌شد. به عنوان مثال لوله‌های فولادی، مسی، چدنی و برنجی. این جنس لوله می‌تواند باعث زنگ زدن، افت فشار آب، رسوب آب در لوله‌ها و در نتیجه تغییر طعم و بوی آب شود. غالبا این نوع لوله‌ها طول عمر کمی دارند و نمی‌توانند برای استفاده بلند مدت و دائمی رویشان حساب باز کرد. اما ممکن است مردم به دلیل قیمت ارزان، وزن سبک ومقاومت بالای آن، انتخابشان این جنس از لوله باشد، اگرچه نصب آن سخت و زمان‌بر باشد.

لوله‌های پلیمری

یکی از انواع پرطرفدار لوله‌های غیر فلزی برای لوله کشی آب و شوفاژ ساختمان، بعد از استفاده از لوله‌های فلزی لوله‌های پلیمری هستند که درصنعت لوله کشی به لوله‌های سبز معروف هستند. این به دلیل ورود ماده پلیمر به دنیای لوله‌ها و سایر تجهیزات، استقبال مردم از این نوع لوله و جایگزین کردن آن با لوله‌های فلزی خود افزایش پیدا کرد.

از جمله ویژگی‌های مثبت این جنس لوله، می‌توان به وزن سبک آن، عدم پوسیدگی و زنگ زدگی از داخل، عدم رسوب گیری در لوله‌ها و اقتصادی بودن آن اشاره کنیم. البته باید گفت خوب است از نقاط ضعف این جنس از لوله ها نیز غافل نشویم. از جمله معایب آن می‌توان به میزان تحمل پایین دمای بالای آب، ضعف در مقابل نور خورشید و کم استقامتی اشاره کرد.

به صورت کلی در صورت استفاده کردن از لوله‌های پلیمری باید از آن‌ها در برابر نور خورشید مراقبت کرد، زیرا ممکن است به لوله آسیب برسد و یا کیفیت آب موجود در لوله را تغییر بدهد. همچنین برای استفاده از لوله‌ها در فضای باز، نیازمند عایق هستیم تا از لوله‌ها در برابر خطرات محیطی مثل یخ‌زدگی به علت سرمای شدید یا فرسودگی به علت گرمای مستقیم محافظت کند.

لوله‌های پنج لایه

در لوله کشی‌ها معمولا مسأله تشکیل رسوب و خوردگی وجود دارد که باعث مشکلات و هزینه‌های زیاد می‌شود. باید گفت این نوع از لوله های پلاستیکی، یعنی لوله‌های پنج لایه، نسل جدیدی از لوله‌ها هستند که در لوله کشی آب و شوفاژ استفاده می‌شوند. مزایا و ویژگی‌های متعددی که دارند باعث شده غالب مردم از میان اجناس متعدد لوله‌ها، آن را برای ساختمان خود انتخاب کنند. طراحی این نوع از لوله‌ها حتی برای صنعت لوله سازی بسیار شگفت‌آور بود و موجب یک انقلاب در این عرصه شد.

این لوله‌ها متشکل هستند از دو لایه پلیمر، دو لایه چسب و یک لایه فلز که همین ترکیب بسیار مؤثر باعث انعطاف‌پذیری، مقاومت بالا در برابر نفوذ اکسیژن در کنار قیمت مناسب آن شده است. محبوبیت این لوله‌ها فقط به همین دو ویژگی بر نمی‌گردد. بلکه آن‌ها به دلیل نصب سریع و آسان، عدم زنگ زدگی و تغییر رنگ و بوی آب، انعطاف پذیری و مقاومت بالای این جنس از لوله‌ها است. با وجود تمام ویژگی‌های مثبتی که این لوله دارد، باید گفت مقاومت پایین در برابر نور خورشید و عدم عایق‌بندی تنها معایبی هستند که این لوله دارد. به دلیل استفاده از آب گرم در این نوع لوله، عدم عایق‌بندی ممکن است باعث اتلاف حرارت شود.

استاندارد اول؛ عدم کف خواب کردن لوله

کف خواب کردن لوله‌های آب به طور کلی خلاف استانداردهای موجود است، مگر در شرایط استثنایی. به دلیل این‌که ممکن است بعد از نصب و اتصالات لوله نیاز به بازسازی و عیب‌یابی داشته باشد که در صورت نصب سیستم لوله کشی به صورت کف خواب می‌تواند این روند تعمیر سخت یا طولانی شود، پس از کف خواب کردن لوله‌ها پرهیز کنید، زیرا دسترسی به لوله‌ها در این روش بسیار سخت خواهد بود. وجود لوله‌ها در سطح کف یا دیوار یا سقف می‌تواند هنگام آسیب دیدن به لوله یا پوسیدن لوله را با نشت آب به دیوار به شما هشدار بدهد. پس عدم کف خواب کردن لوله‌ها سبب تسهیل در تعمیر و افزایش ایمنی می‌شود.

استاندارد دوم؛ در نظر گرفتن خطوط لوله‌ها بصورت موازی

یکی از راه‌هایی که باعث می‌شود روند بازرسی و تعمیر لوله‌ها زودتر انجام شود، قرار دادن لوله‌ی آب گرم و سرد به موازات یکدیگر است. باید توجه داشته باشید که نصب و قراردادن این دو لوله به موازات هم، دارای یک فاصله استاندارد نیز می‌باشد. طبق استانداردها می‌بایست فاصله دو لوله آب سرد و گرم در منازل مسکونی و تجاری بین پنج سانتی متر تا حداکثر ده سانتی متر باشد. این مسیر باید با کمترین پیچ و خم و تا حد امکان مستقیم و کوتاه باشد.

لوله کش موظف است این استانداردهای تعیین شده را رعایت کند. همچنین برخی می‌گویند همین که این دو لوله مماس نباشند و حرارت یکی بر دیگری تأثیر نگذارد کافی ست و فاصله یک سانتی متری را پیشنهاد می‌دهند. لوله کش با توجه به دانشی که نسبت به جنس لوله‌ها دارد و تجربه‌ای که کسب کرده می‌تواند بهترین حالت را تشخیص داده و سپس اتصالات را انجام دهد.

استاندارد سوم؛ در نظر گرفتن جهت صحیح شیر آب سرد و گرم

این بخش از نصب لوله‌ها و قرارگیری شیرآلات مربوط به آن بسیار مهم است. می‌بایست مطابق استاندارد آب سرد در طرف راست و آب گرم در طرف چپ مورد استفاده قرار بگیرد. این قاعده باید با المان‌های رنگی آبی برای لوله آب سرد و رنگ قرمز برای لوله آب گرم نمایش داده شود. ممکن است به دلیل بی توجهی یا نا آگاهی برخی لوله کش‌ها، جهت این دو شیر اشتباه نصب شده باشد که واقعا اذیت کننده است. بایستی اتصال آب سرد جدا شود و به جای آن آب گرم را متصل کرد.

استاندارد چهارم؛ رعایت نکات ایمنی برای جلوگیری از برق گرفتگی

لوله کشی برق ساختمان و مسائل ایمنی آن دو موضوع مهم در ساخت و ساز هستند که باید با دقت و رعایت استانداردها انجام شوند. لوله کشی برق برای محافظت از سیم ها و کابل ها در برابر آسیب های فیزیکی و محیطی و همچنین جلوگیری از خطراتی مانند برق گرفتگی و آتش سوزی ضروری است. در این راستا، انتخاب لوله های مناسب، اجرای صحیح لوله گذاری و رعایت نکات ایمنی در سیم کشی از اهمیت بالایی برخوردارند. پیشنهاد میکنیم برای اینکه یک لوله کش ماهرتری شوید حتما در دوره آموزش برق ساختمان نیز شرکت نمایید.

ویدئو مهم استانداردها و تکنیک‌های اجرایی لوله کشی ساختمانی

 

نتیجه گیری

نصب صحیح لوله‌های آب در عملکرد درست و کارآمد بودن سیستم لوله کشی بسیار اهمیت دارد. توصیه ما این است که برای انجام این کار تمامی استانداردهای لازم را مطالعه و رعایت کنید. توجه داشته باشید نصب یک سیستم لوله کشی ممکن است ظاهرا آسان به نظر برسد، اما نیاز به دانش لازم، مهارت کافی و تجربه کاری دارد. پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر مربوط به شغل لوله کشی در دوره های آموزش تاسیسات ساختمان و لوله کشی ساختمان شرکت نمایید.